Kolor olejku eterycznego - dlaczego bergamota jest zielonkawa, a pomarańcza złota

Kolor olejku eterycznego zależy przede wszystkim od tego, z czego i jak go pozyskano. Olejki cytrusowe tłoczone na zimno zabierają z owocu naturalne barwniki, dlatego bergamota bywa zielonkawa, a pomarańcza słodka złota lub pomarańczowa. Olejki destylowane parą wodną są najczęściej bezbarwne albo jasnożółte, bo barwniki zwykle nie przechodzą do destylatu. Poniżej wyjaśniamy, skąd biorą się te różnice, co oznacza zmiana koloru w czasie i dlaczego sama barwa nie mówi jeszcze nic o jakości olejku.

Skąd olejek eteryczny bierze kolor

Olejek eteryczny to mieszanina wielu lotnych związków zapachowych. Większość z nich, na przykład limonen, linalol czy 1,8-cyneol, jest sama w sobie bezbarwna. Barwa pojawia się wtedy, gdy do olejku trafiają związki nielotne lub słabo lotne: naturalne barwniki roślinne, a także składniki, które z czasem reagują z tlenem.

Kluczowa jest metoda pozyskania. Przy destylacji parą wodną do odbieralnika przechodzą tylko te cząsteczki, które ulatniają się razem z parą. Ciężkie barwniki zostają w surowcu, dlatego destylat jest zwykle jasny. Przy tłoczeniu na zimno olejek jest mechanicznie wyciskany z zewnętrznej, kolorowej warstwy owocu, więc razem z nim przechodzi część naturalnych pigmentów. Stąd prosta reguła, która sprawdza się w większości przypadków: cytrusy tłoczone mają kolor, olejki destylowane są jasne.

Na barwę wpływają też dojrzałość surowca, odmiana rośliny, region uprawy i sezon zbioru. Dwie partie tego samego olejku mogą się więc nieco różnić odcieniem i jest to naturalne zjawisko, a nie błąd produkcji.

Olejki cytrusowe: od złotego po zielonkawy

Wszystkie olejki cytrusowe w ofercie Esencjonalnie powstają metodą tłoczenia na zimno. Ich kolor najczęściej przypomina kolor owocu, z którego pochodzą, choć jest dużo jaśniejszy i bardziej przejrzysty. Więcej o tym, jak różnią się zapachem, piszemy w porównaniu olejków cytrusowych.

Bergamota: zielonkawy odcień i zapach Earl Grey

Olejek bergamotowy tłoczony na zimno z owoców Citrus aurantium bergamia z Włoch zwykle ma żółtozielony lub wyraźnie zielonkawy odcień. Owoce bergamoty zbiera się często, zanim w pełni dojrzeją, gdy ich zewnętrzna warstwa jest jeszcze zielona, a obecne w niej barwniki nadają olejkowi charakterystyczną barwę. Zapach jest równie rozpoznawalny: to właśnie bergamota nadaje herbacie Earl Grey jej elegancki, lekko gorzkawy aromat.

Pomarańcza słodka i mandarynka: złote, ciepłe barwy

Pomarańcza słodka (Citrus sinensis, Włochy) ma najczęściej złotą lub żółtopomarańczową barwę, którą zawdzięcza naturalnym barwnikom z grupy karotenoidów. Tak samo ciepło zabarwiona bywa mandarynka (Citrus reticulata, Włochy), której zapach jest jeszcze miększy, słodko-cytrusowy z delikatną nutą kwiatową. Te olejki dobrze pokazują, że kolor i charakter zapachu często idą w parze: ciepła barwa, ciepły, soczysty aromat.

Cytryna, grejpfrut i yuzu: jasne żółcienie

Olejek cytrynowy (Citrus limon, Indie) jest zwykle jasnożółty, czasem z lekko zielonkawym połyskiem. Grejpfrut różowy (Citrus paradisi, RPA) i yuzu (Citrus junos, Japonia) również mieszczą się najczęściej w gamie jasnych żółci. Różowy kolor miąższu grejpfruta nie przechodzi do olejku, bo olejek pochodzi z zewnętrznej warstwy owocu, a nie z jego wnętrza.

Olejki destylowane: zwykle jasne i przejrzyste

Olejki pozyskiwane metodą destylacji parą wodną najczęściej są bezbarwne albo bladożółte. Dotyczy to większości olejków ziołowych, kwiatowych i leśnych z naszej oferty:

• Lawenda (Lavandula angustifolia, Francja) – zwykle bezbarwna lub bladożółta, o czystym, kwiatowo-ziołowym aromacie.
• Mięta pieprzowa (Mentha × piperita, USA) – najczęściej bezbarwna lub jasnożółta, z wyraźnie miętowym, mentolowym zapachem.
• Eukaliptus radiata (Eucalyptus radiata, Australia) – zwykle przejrzysty, prawie bezbarwny, o krystalicznie świeżym, lekko kamforowym aromacie.
• Sosna (Pinus sylvestris, Bułgaria) – najczęściej bezbarwna lub bladożółta, z żywiczno-balsamicznym zapachem igliwia.

Jasny kolor nie oznacza słabszego zapachu. Olejek z mięty czy eukaliptusa może być przejrzysty jak woda, a jednocześnie bardzo intensywny. Barwa mówi raczej o tym, jakie związki nielotne trafiły do butelki, a nie o sile aromatu.

Olejki ciemniejsze i takie, które zmieniają barwę

Niektóre olejki destylowane mają cieplejszy, bardziej żółty odcień. Dobrym przykładem jest olejek goździkowy z suszonych pączków kwiatowych Syzygium aromaticum (Indonezja). Świeży jest zwykle jasnożółty, a z czasem, pod wpływem kontaktu z powietrzem i światłem, może stopniowo ciemnieć. Wynika to z obecności związków, które łatwo reagują z tlenem.

Olejki żywiczne i drzewne, takie jak frankincense z żywicy Boswellia sacra czy palo santo z drewna Bursera graveolens, najczęściej mieszczą się w gamie od bezbarwnej do bladożółtej. Brzoza słodka, destylowana z kory, również bywa jasna. W przypadku tych olejków kolor zależy od konkretnej partii, dlatego lepiej nie traktować odcienia jako wyznacznika. Ciekawostką jest raczej to, że przejrzysty olejek potrafi mieć bardzo głęboki, ciepły i balsamiczny zapach.

Zmiana koloru w czasie: sygnał, żeby sprawdzić olejek

Olejek eteryczny jest produktem naturalnym, który z czasem się zmienia. Najwięcej zależy od trzech czynników: światła, temperatury i dostępu tlenu. Szczególnie wrażliwe są olejki cytrusowe, w których dominuje limonen. Pod wpływem tlenu i światła ich barwa może blednąć albo ciemnieć, a zapach traci świeżość i staje się płaski lub lekko terpentynowy.

Kilka sygnałów, że olejek warto ocenić uważniej:

• wyraźna zmiana koloru w porównaniu z momentem otwarcia butelki,
• zmętnienie albo osad na dnie,
• gęstsza, lepka konsystencja,
• zapach, który stracił świeże nuty głowy i pachnie inaczej niż na początku.

Aby kolor i zapach jak najdłużej pozostały niezmienione, przechowuj olejki w szczelnie zakręconych ciemnych butelkach, z dala od słońca i źródeł ciepła. Cytrusy najlepiej zużyć w ciągu kilku miesięcy od otwarcia. Szczegółowe zasady opisujemy we wpisie jak przechowywać olejki eteryczne.

Pamiętaj też, że kolorowe olejki, zwłaszcza cytrusowe, mogą zostawić ślad na jasnych blatach, tkaninach czy elementach dyfuzora. Nakrapiaj je ostrożnie, zakręcaj butelkę od razu po użyciu i wycieraj krople, które spadły obok.

Jak samodzielnie ocenić kolor olejku

W ciemnej butelce barwy prawie nie widać, dlatego najprościej obejrzeć olejek na papierze. Nanieś jedną kroplę na biały pasek testowy lub kawałek białej, niepowlekanej kartki i obejrzyj ją w świetle dziennym, najlepiej przy oknie. Sztuczne, ciepłe światło żarówki potrafi zafałszować odcień i sprawić, że jasny olejek wyda się żółtszy.

Jeśli chcesz śledzić, jak olejek zmienia się w czasie, zrób zdjęcie takiej kropli tuż po otwarciu butelki i powtórz je po kilku miesiącach w podobnym świetle. Zapisz też w notatniku krótki opis zapachu. Porównanie barwy i aromatu z tych dwóch momentów da ci znacznie więcej informacji niż sama ocena koloru w jednym dniu.

Czy kolor świadczy o jakości olejku

Kolor jest ciekawą cechą, ale nie dowodzi ani naturalności, ani jakości. Ten sam olejek może mieć nieco inny odcień w kolejnych partiach, a z drugiej strony barwę da się sztucznie podbić. Dlatego ocena olejku na podstawie samego koloru łatwo prowadzi na manowce.

Znacznie więcej mówi analiza chromatograficzna GC-MS, która pokazuje, jakie związki zapachowe znajdują się w konkretnej partii i w jakich proporcjach. Jak czytać takie świadectwo, wyjaśniamy we wpisie GC/MS bez tajemnic. Kolor warto traktować jako dodatkową informację: jeśli bergamota jest zielonkawa, a pomarańcza złota, wszystko się zgadza, ale o autentyczności decydują dopiero dane z analizy.

Kolorowe kompozycje do dyfuzora

Znajomość barw olejków to także zabawny pretekst do tworzenia kompozycji. Poniżej trzy propozycje na dyfuzor o pojemności 100-200 ml wody:

• Złoty poranek: 3 krople pomarańczy słodkiej i 2 krople mandarynki – ciepły, soczysty zapach cytrusów.
• Zielona herbata wieczorem: 3 krople bergamoty i 2 krople lawendy – elegancka, cytrusowo-kwiatowa kompozycja.
• Bursztynowy wieczór: 3 krople pomarańczy słodkiej i 1 kropla goździka – korzenny, przytulny zapach na chłodne dni.

Podsumowanie

Kolor olejku eterycznego to przede wszystkim ślad metody pozyskania: olejki cytrusowe tłoczone na zimno mają złote, żółte i zielonkawe odcienie, a olejki destylowane parą wodną są zwykle jasne lub bezbarwne. Barwa może zmieniać się z czasem pod wpływem światła i tlenu, dlatego warto obserwować swoje olejki i dobrze je przechowywać. O jakości decyduje jednak skład potwierdzony analizą, a nie sam odcień.

Olejki eteryczne w Esencjonalnie

Wszystkie olejki z tego wpisu znajdziesz w sklepie Esencjonalnie. To 100% naturalne olejki eteryczne bez rozcieńczeń, a skład każdej partii potwierdza analiza GC-MS. Marka jest członkiem ATC (Aromatherapy Trade Council), a przy zamówieniu od 150 zł dostawa jest bezpłatna.