Zapach i muzyka - kompozycje do dyfuzora na wieczór z płytą winylową

Igła opada na winyl, słychać ciche trzaski, a po chwili z głośników płyną pierwsze takty. To moment, który wielu z nas celebruje: przyciemnione światło, ulubiony fotel, okładka płyty w dłoniach. Zapach i muzyka mają ze sobą więcej wspólnego, niż mogłoby się wydawać – oba światy mówią tym samym językiem nut, akordów i kompozycji. W tym wpisie pokażemy, skąd wzięło się to podobieństwo, jak dobrać kompozycję do dyfuzora do gatunku muzyki i jak zbudować własny rytuał wieczoru z płytą.

Zapach i muzyka – wspólny język nut i akordów

Kiedy perfumiarz opisuje swoją pracę, brzmi trochę jak kompozytor. Mówi o nutach, akordach, harmonii i kompozycji. To nie przypadek ani marketingowa poza – słownictwo muzyczne zadomowiło się w perfumiarstwie już w XIX wieku i do dziś jest podstawowym narzędziem opisu zapachu.

Dzięki temu łatwiej też mówić o olejkach eterycznych. Zamiast „pachnie ładnie” możemy powiedzieć, że bergamota daje jasną, wysoką nutę, a frankincense niski, żywiczny ton, który brzmi długo po tym, jak cytrus już wybrzmiał.

Septimus Piesse i „oktawa zapachów”

Jedną z najciekawszych postaci tej historii jest George William Septimus Piesse (1820-1882), angielski chemik i perfumiarz, autor książki The Art of Perfumery. Piesse zaproponował, by zapachy układać na pięciolinii jak dźwięki. Pisał, że istnieje swego rodzaju oktawa zapachów, podobna do oktawy w muzyce, a niektóre zapachy współbrzmią ze sobą jak klawisze instrumentu.

W jego skali, nazywanej odofonem, ostre i lotne zapachy trafiały w wysokie rejestry, a ciężkie i głębokie – w niskie. Piesse porównywał dobrze skomponowany bukiet do akordu: jedna „fałszywa nuta” potrafi zepsuć harmonię całości. Jako przykład podawał bukiet zbudowany na akordzie C, w którym spotykały się m.in. drzewo sandałowe, geranium, akacja, kwiat pomarańczy i kamfora.

Jego skala była raczej poetycką metaforą niż ścisłym systemem i nikt dziś nie przypisuje zapachom konkretnych dźwięków. Sam pomysł okazał się jednak trwały: pojęcie nut zapachowych, akordów i harmonii przetrwało i jest w perfumiarstwie powszechnie używane.

Organy perfumiarza – instrument z buteleczek

Muzyczne skojarzenia widać także w pracowni. Stanowisko pracy perfumiarza to tak zwane organy perfumiarskie (fr. orgue à parfums) – półkoliste, schodkowe półki, na których stoją setki buteleczek z surowcami. Ich kształt przypomina kościelne organy, stąd nazwa.

Surowce bywają ułożone według rodzin zapachowych albo według lotności, czyli podziału na nuty głowy, serca i bazy. Jeśli chcesz zrozumieć ten podział od strony praktycznej, zajrzyj do naszego wpisu o tym, jak działa piramida zapachowa w kompozycjach do dyfuzora. Twoja domowa półka z olejkami to w gruncie rzeczy małe organy – kilka „klawiszy”, z których da się zagrać zaskakująco wiele melodii.

Jak myśleć o kompozycji jak muzyk

Zanim przejdziemy do gatunków, warto przełożyć kilka pojęć muzycznych na język dyfuzora. To prosta ściągawka, która pomoże Ci układać własne kompozycje zamiast przypadkowo mieszać krople.

• Wysokie tony – cytrusy i lekkie zioła: bergamota, cytryna, yuzu, grejpfrut, mięta. Wyczuwasz je od razu, są jasne i iskrzące.
• Środek – kwiaty i zioła o pełniejszym charakterze: lawenda, geranium, neroli, szałwia muszkatołowa, rozmaryn. Nadają kompozycji melodię.
• Niskie tony – żywice, drewno i przyprawy: frankincense, palo santo, sosna, jałowiec, goździk, czarny pieprz. Brzmią jak kontrabas – pod spodem, ale trzymają całość.
• Akord – dwa lub trzy olejki, które razem dają nowy, spójny zapach, a nie tylko sumę składników.
• Dynamika – liczba kropli. Ciche granie to 3-4 krople, pełne brzmienie to 6-8 kropli w dyfuzorze ultradźwiękowym.

Dobra kompozycja do wieczoru z płytą rzadko jest „głośna”. Muzyka ma grać pierwsze skrzypce, a zapach towarzyszyć jej w tle, jak dyskretny akompaniament. Jeśli dopiero uczysz się nazywać to, co czujesz, przyda się słownik zapachów olejków eterycznych.

Zapach i muzyka według gatunku – kompozycje do dyfuzora

Poniższe propozycje to nasze skojarzenia, a nie sztywne reguły. Każda kompozycja jest przewidziana do dyfuzora ultradźwiękowego ze 100-150 ml wody. Przy większym zbiorniku możesz dodać 1-2 krople, przy mniejszym pokoju – odjąć.

Jazz – dym, drewno i odrobina cytrusa

Klasyczny jazz kojarzy się z ciepłym światłem klubu, ciemnym drewnem baru i nutą przypraw. W zapachu oddają to żywice i pieprz, rozjaśnione bergamotą, która przypomina aromat herbaty Earl Grey. Olejek frankincense daje tu głęboki, balsamiczny bas.

• 2 krople frankincense
• 2 krople bergamoty
• 1 kropla czarnego pieprzu

Muzyka klasyczna – kwiatowa elegancja

Kwartet smyczkowy czy nokturn fortepianowy proszą o zapach uporządkowany i szlachetny. Sprawdzi się akord kwiatowo-ziołowy z lawendą i szałwią muszkatołową, podbity jasną nutą neroli albo bergamoty. To zapach jak dobrze nastrojony instrument – nic nie wystaje przed szereg.

• 3 krople lawendy
• 1 kropla szałwii muszkatołowej
• 1 kropla neroli lub bergamoty

Akustyczny folk – las, zioła i drewno

Gitara akustyczna, harmonijka i głos nagrany jakby przy ognisku. Folk aż prosi się o zapach leśnej polany: igliwie sosny, jagody jałowca i garść ziół. Taka kompozycja nadaje wnętrzu klimat drewnianej chaty, nawet w miejskim mieszkaniu.

• 2 krople sosny
• 2 krople jałowca
• 1 kropla rozmarynu

Elektronika – chłodne cytrusy i zieleń

Syntezatory, pulsujący bit, przestrzenne pogłosy. Do elektroniki pasują zapachy czyste, chłodne i nowoczesne. Olejek yuzu ma kwaskowy, lekko kwiatowy profil, który brzmi świeżo i trochę futurystycznie, a grejpfrut i mięta dodają mu iskry.

• 3 krople yuzu
• 2 krople grejpfruta różowego
• 1 kropla mięty pieprzowej

Soul i R&B – ciepło pomarańczy i przypraw

Aksamitny wokal, sekcja dęta, groove, który kołysze. Soul to muzyka ciepła i zmysłowa, więc najlepiej pasują do niego słodkie cytrusy i korzenne przyprawy. Pomarańcza słodka w duecie z goździkiem otula pokój zapachem, który kojarzy się z domowym ciastem i miękkim kocem.

• 3 krople pomarańczy słodkiej
• 1 kropla goździka
• 1 kropla geranium

Rytuał wieczoru z płytą krok po kroku

Słuchanie winyli to z natury rytuał. Trzeba wybrać płytę, wyjąć ją z koperty, położyć na talerzu, opuścić ramię. Po jednej stronie trzeba wstać i obrócić płytę. Ten rytm świetnie łączy się z zapachem.

1. Wybierz płytę, potem zapach. Najpierw muzyka, bo to ona wyznacza nastrój wieczoru. Zapach dobierz do jej charakteru według ściągawki powyżej.
2. Włącz dyfuzor kilka minut wcześniej. Zanim przygotujesz herbatę i wyjmiesz płytę z okładki, delikatna mgiełka zdąży wypełnić pokój.
3. Ustaw dyfuzor z dala od gramofonu. Postaw go po drugiej stronie pokoju, a nie obok talerza i półki z płytami, tak by mgiełka nie osiadała na winylach, okładkach ani sprzęcie.
4. Przyciemnij światło. Dyfuzor AromaRetro Lamp łączy aromatyzowanie z ciepłym podświetleniem, więc może zastąpić lampkę i dopełnić klimat retro, który tak dobrze pasuje do gramofonu.
5. Strona A, strona B. Obrót płyty to dobry moment, by ocenić zapach. Jeśli wyczuwasz go słabiej, możesz dodać kroplę nuty bazowej. Jeśli jest za intensywnie, wyłącz dyfuzor na czas drugiej strony.

Podobny rytuał świetnie sprawdza się przy innych domowych przyjemnościach. Jeśli zamiast płyty wybierasz książkę, zajrzyj do naszych propozycji na jesienny wieczór w kąciku do czytania.

Zapachowy album – kompozycja, która ewoluuje

Dla miłośników eksperymentów mamy pomysł z pogranicza obu światów. Potraktuj wieczór jak album koncepcyjny: przy stronie A rozpylaj lżejszą wersję kompozycji z przewagą cytrusa, a przy stronie B dodaj więcej żywicy lub drewna. Zapach rozwija się wtedy razem z płytą, tak jak w perfumach po nutach głowy przychodzi serce i baza.

Przykład dla płyty jazzowej: na stronę A 3 krople bergamoty i 1 kropla frankincense, na stronę B 1 kropla bergamoty, 2 krople frankincense i 1 kropla czarnego pieprzu. Za każdym razem dolewaj świeżą wodę do zbiornika zgodnie z instrukcją dyfuzora.

Zapach i muzyka – praktyczne wskazówki

• Mniej znaczy więcej. Przy dłuższym słuchaniu nos przyzwyczaja się do zapachu. Lepiej pracować w cyklach: dyfuzor włączony na stronę płyty, potem przerwa.
• Wietrz między płytami. Krótkie otwarcie okna „czyści scenę” przed kolejnym gatunkiem i kolejną kompozycją.
• Twórz własne pary. Zapisuj, która kompozycja pasowała do której płyty. Po kilku tygodniach powstanie Twoja prywatna „zapachowa dyskografia”.
• Nie mieszaj gatunków w jednym zbiorniku. Zanim zmienisz kompozycję, opróżnij i przepłucz zbiornik, by poprzednie nuty nie zakłócały nowych.
• Zestaw na start. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, wybierz olejek bergamotowy – jego jasny, lekko kwiatowy cytrus pasuje do jazzu, klasyki i soulu, a w duecie z drewnem lub żywicą tworzy uniwersalny akord.

Podsumowanie

Zapach i muzyka od ponad półtora wieku mówią wspólnym językiem – od „oktawy zapachów” Septimusa Piesse’a po organy perfumiarskie i dzisiejsze nuty głowy, serca i bazy. Warto z tego korzystać w domu: dobierać kompozycję do dyfuzora do charakteru płyty, grać zapachem cicho, w tle, i traktować obrót płyty jako moment na zmianę akordu. Jazz polubi żywice i bergamotę, klasyka kwiaty, folk las, elektronika chłodne cytrusy, a soul ciepłą pomarańczę z goździkiem.

Skomponuj własną zapachową playlistę

Twoja domowa półka z olejkami może stać się małymi organami perfumiarza. W sklepie Esencjonalnie znajdziesz naturalne olejki eteryczne o wysokich, średnich i niskich tonach – od cytrusów, przez kwiaty i zioła, po żywice i przyprawy – oraz dyfuzory, które dopełnią wieczór z ulubioną płytą. Wybierz swoje „klawisze” i zagraj pierwszą zapachową melodię jeszcze dziś.